William S. Burroughs „Cień szansy” – recenzja

William S. Burroughs

Cień szansy”

przeł. Andrzej Chajewski

Amber

Warszawa 1997

Ocena: 3,5/5

Osiemnastowieczna postać francuskiego kapitana Misji otoczona została legendą. Wywiesił on na swoim okręcie piracką flagę z dopiskiem “liberté” i zamiast służyć macierzystej flocie, wylądował na Madagaskarze, by założyć tam ze swoimi ludźmi państewko o nazwie Libertacja. Zniesiono w nim niewolnictwo, karę śmierci oraz wszelkie prześladowania na tle seksualnym i religijnym. Jedno tylko było zabronione: zabijanie żyjących na wyspie lemurów.

“Cień szansy” nie jest w zasadzie powieścią, lecz raczej fabularyzowanym esejem. Miejscami dość niespójnym, jednak pisanym z zaangażowaniem. Kapitan Misja i jego utopijne państewko są tylko pretekstem dla wywodów autora, które koncentrują się wokół idei wolności oraz zgodnej z naturą ewolucji człowieka. Burroughs chętnie powołuje się na prace Alfreda Korzybskiego, pisząc o wyjątkowości człowieka, jako istoty, która wynalazła język i tym samym “uwięziła czas” w pisanych przekazach. To pozwoliło gatunkowi na szybsze doskonalenie się, lecz – co podkreśla Burroughs – zagroziło jednocześnie innym gatunkom na Ziemi. Dlatego zniszczenie harmonijnego państwa francuskiego żeglarza wywołuje natychmiastową obronę sił Natury: najeźdźców zaczynają zabijać nieznane epidemie, wyzwolone niczym po otwarciu mitologicznej puszki Pandory.

Pozostaje jednak tytułowy “cień szansy”. Grupka osadników z Libertacji ucieka na kontynent amerykański. Burroughs nie należy może do wzorowych patriotów, lecz najwidoczniej zaraził się wiarą w dziejowe posłannictwo swojego narodu.

Bartek Chaciński (jako Filip Barciński)

pisane dla „Machiny”, kwiecień 1997

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s